กรอกเอกสารส่งออกผิด 222 ครั้ง : เงื่อนงำที่ยังต้องขุดคุ้ย
ข่าวการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำในประเทศไทยที่ยืดเยื้อมาจนถึงวันนี้ ทำให้คำถามเรื่อง “ต้นทาง” ยังไม่ควรถูกปิดลงด้วยคำตอบเพียงชุดเดียว เมื่อปรากฏข้อมูลอีกด้านที่ควรถูกนำกลับมาพิจารณาอย่างจริงจัง จากข้อสงสัยของเครือข่ายภาคประชาสังคมด้านสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ บนข้อมูลการชี้แจงของกลุ่มเอกชนผู้ส่งออกปลาสวยงามจำนวน 11 รายและกรมประมงเกี่ยวกับเอกสารการส่งออกปลาหมอคางดำ ในระหว่างปี 2556-2559 ที่ระบุว่าเป็นการระบุข้อมูลผิดพลาด
ประเด็นที่ชวนคิดบนประเด็นการกรอกข้อมูลผิดของเอกสารการส่งออกดังกล่าว เป็นไปได้หรือไม่ที่จะเป็นการระบุชื่อสามัญ Blackchin tilapia และชื่อวิทยาศาสตร์ Sarotherodon melanotheron ของปลาหมอคางดำผิดทั้งหมดกว่า 200 รายการ มากกว่า 300,000 ตัว ทั้งที่ส่งออกไปมากกว่า 10 ประเทศ และการส่งออกต้องมีการตรวจสอบปลาที่ด่านว่าตรงกับเอกสารหรือไม่ รวมทั้งประเทศผู้นำเข้าต้องตรวสอบบนข้อมูลภาษาอังกฤษ สังคมจึงควรได้รับคำตอบที่ทำให้หมดข้อกังขาว่า และหากปรากฏว่าเอกสารเหล่านี้ไม่ได้เป็นการกรอกข้อมูลผิด และเป็นข้อมูลการส่งออกจริง ปลาที่ถูกส่งออกมาจากที่ใดและมีระบบกำกับดูแลการเลี้ยงหรือไม่ หากไม่ทำลายปลาตามหลักวิทยาศาสตร์จะเป็นการทิ้งลงแหล่งน้ำธรรมชาติหรือไม่ เพราะข้อมูล “ต้นทาง” ของปลาเหล่านี้กลับไม่ปรากฏอย่างชัดเจนในข้อมูลที่ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ กรณีนี้จึงควรได้รับการตรวจสอบด้วยหลักฐานเชิงประจักษ์ และมีคำอธิบายที่ชัดเจนให้กับสังคม
สถานการณ์การกระจายของปลาในพื้นที่ห่างไกลกันก็ก่อให้เกิดความน่าสงสัยว่าปลามาจากแหล่งเดียวกันหรือไม่ และกระจายไปพื้นที่ต่างๆได้อย่างไร มีคนนำพามา หรือมีการปล่อยลงแหล่งน้ำสาธารณะเมื่อเลิกเลี้ยงของกลุ่มปลาสวยงาม โดยเฉพาะเมื่อพบเจอในแหล่งน้ำปิดเช่น บึงมักกะสัน หรือ บึงในสวนลุมพินี ดั่งที่ปรากฎในสื่อโซเชียล รวมทั้งเร็วๆนี้ที่พบที่จังหวัดกาฬสินธุ์ เหล่านี้กระตุ้นให้ต้องฉุกคิดว่า “ปลาเดินทางไปถึงพื้นที่ต่างๆนี้ได้อย่างไร”
ทั้งหมดนี้ ยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่า 11 บริษัทเป็นต้นเหตุของการระบาด และยังไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าหน่วยงานรัฐปกปิดหรือเอื้อประโยชน์ให้ผู้ใด แต่เป็นชุดข้อมูลที่มีน้ำหนักเพียงพอที่จะต้องตรวจสอบอย่างเป็นระบบ แต่เป็นเรื่องที่เครือข่ายด้านสิ่งแวดล้อมต้องการให้มีการตรวจสอบพื่อให้สังคมได้เห็นข้อเท็จจริงก่อนตัดสินใคร และเพื่อให้บทเรียนจากวิกฤตครั้งนี้ไม่สูญเปล่า
#ปลาหมอคางดำ
